ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΡΙΖΙΤΙΚΑ
Τα Ριζίτικα τραγούδια είναι το παλαιότερο είδος κρητικής μουσικής και συνηθίζονται κυρίως, στα χωριά του Ν. Χανίων, που βρίσκονται στις ρίζες των Λευκών Ορέων ή Μαδάρα. Γι αυτό και ονομάστηκαν ριζίτικα.
Μια άλλη άποψη, υποστηρίζει ότι τα τραγούδια της ρίζας, των προγόνων, της γενιάς, τα ονόμασε ο λαός Ριζίτικα. Αυτή ή άποψη δεν επικρατεί τόσο, καθώς τα ριζίτικα απαντώνται στις συγκεκριμένες περιοχές που προαναφέρθηκαν και όχι στο σύνολο της Κρήτης.
Τα ριζίτικα είναι τραγούδια αγνώστων δημιουργών τα οποία έφτασαν στις μέρες μας μέσω της παράδοσης από περασμένους αιώνες, τραγουδώντας τα από γενιά σε γενιά. Επίσης, κανείς έως τώρα δεν έχει καταφέρει να δημιουργήσει νέους σκοπούς ριζίτικων τραγουδιών. Παραμένουν αυτοί οι ίδιοι σκοποί, ανά τους αιώνες.
Τα ριζίτικα τραγούδια δεν έχουν τίτλο, αναφερόμαστε σε αυτά συνήθως με τον πρώτο τους στίχο, ή με κάποιον άλλο στίχο τους. Τα ριζίτικα τραγούδια δε χορεύονται και χωρίζονται σε τραγούδια της τάβλας και της στράτας.
Ο Ιδομενέας Παπαγρηγοράκης στο βιβλίο του “Τα Κρητικά ριζίτικα τραγούδια”, τα ταξινόμησε σε 32 μελωδίες, ενώ βρήκε 31 τραγούδια να έχουν δικές τους μοναδικές μελωδίες, πάντα σε μείζονες κλίμακες.
Συνήθως, πρώτα άδεται ένας στίχος από έναν τραγουδιστή, τον πρωτοριζίτη, και κατόπιν επαναλαμβάνει τον ίδιο στίχο η χορωδία, χωρίς αυτό να είναι απαραίτητο. Δεν υπάρχει πάντα ομοιοκαταληξία στα ριζίτικα και τα λόγια τους έχουν στοιχεία της παραδοσιακής ντοπιολαλιάς.
Τα ριζίτικα τραγούδια έχουν σοβαρό σκοπό, και τραγουδούν όλες τις ασχολίες, τα ήθη και έθιμα των ανθρώπων, χαρμόσυνα ή λυπημένα. Συναντάμε ριζίτικα για τον γάμο και τη βάφτιση, ριζίτικα με ορμηνειές των γονιών στα παιδιά τους, ριζίτικα για το κυνήγι ή για τα μιτάτα, ριζίτικα με ηρωικές μάχες και γενικά ριζίτικα για την καθημερινή ζωή των ανθρώπων.
Πολλά ριζίτικα έχουν αλληγορική ερμηνεία, καθώς τα τραγουδούσαν σε πολεμικές περιόδους, επί τουρκοκρατίας ή γερμανικής κατοχής, θέλοντας μέσω αυτών να περάσουν κωδικοποιημένα μηνύματα που δεν μπορούσε ο κατακτητής να τα καταλάβει.
